Kowalstwo jest jednym z najstarszych rzemiosł. Przez wieki kowale wykuwali narzędzia, okucia i kraty, a z czasem także bramy pałaców i balustrady kościołów. Dziś wyroby kute wracają do domów i ogrodów jako coś, czego nie da się kupić z półki.
Czym są i jak powstają
Wyroby kute to przedmioty z metalu, którym kształt nadaje się przez kucie, czyli obróbkę rozgrzanej stali. Kowal rozgrzewa pręt w ogniu, a potem młotem na kowadle wyciąga go, spłaszcza, skręca i gnie. Tak powstają liście, spirale, groty, kosze i inne elementy, z których składa się bramy, balustrady, ogrodzenia, meble, lampy i ozdoby.
Praca zaczyna się od projektu i ustalenia wymiarów. Potem kowal kuje elementy ozdobne, a gotowe części łączy się w konstrukcję. Na końcu wyrób jest czyszczony, zabezpieczany przed korozją i malowany albo patynowany. W większych realizacjach, na przykład przy bramie z ogrodzeniem, wszystkie elementy powstają w jednym rysunku. Jak wygląda to w praktyce, opisujemy w artykule jak wybrać kutą bramę wjazdową.
Ręczna praca i zastosowania
Na rynku jest wiele elementów odlewanych lub wycinanych z blachy, które naśladują kucie. Różnicę widać z bliska. Element kuty na gorąco ma żywą, lekko nieregularną powierzchnię, ostre zakończenia i płynne przejścia, a każdy liść jest trochę inny, tak jak w naturze. Dlatego ręcznie kuty wyrób ma wartość nie tylko użytkową, ale i artystyczną.
Najczęściej wyroby kute pojawiają się przy domu jako bramy, furtki, ogrodzenia i balustrady, coraz częściej także w ogrodzie i we wnętrzu jako latarnie, kinkiety, meble i rzeźby. Spotkamy je też w parkach, przy zabytkach i w kościołach, gdzie ich trwałość ma szczególne znaczenie. O planowaniu balustrad piszemy szerzej w przewodniku po balustradach.
Pielęgnacja i wybór wykonawcy
Dobrze zabezpieczony wyrób kuty nie wymaga wiele uwagi. Na zewnątrz wystarczy raz w roku umyć go wodą i obejrzeć powłokę, zaglądając szczególnie w miejsca, gdzie zbiera się woda i śnieg. We wnętrzu wystarczy zwykłe odkurzanie.
Kowalstwo artystyczne nie stoi w miejscu. Obok klasycznych ornamentów powstają formy proste i geometryczne, łączone z drewnem i kamieniem, ale wspólne pozostaje jedno: ręczna praca i indywidualny projekt. Wybierając wykonawcę, warto obejrzeć jego realizacje na żywo. Zapraszamy do naszej galerii w Dębicy, gdzie można zobaczyć bramy, balustrady i rzeźby. Pełną ofertę wyrobów kutych pokazujemy też na stronie.
